सोरायसिस:

सोरायसिस हा केवळ त्वचेवर दिसणारा आजार नाही, तर ती शरीराच्या आतील बिघाडाची एक स्पष्ट हाक आहे. अनेक रुग्ण वर्षानुवर्षे मलम आणि क्रीम्स लावून बाह्य लक्षणांवर उपाय शोधत असतात. पण जोपर्यंत मुळावर घाव घातला जात नाही, तोपर्यंत हा आजार पुन्हा-पुन्हा डोके वर काढतो.

ओज आयुर्वेद क्लिनिकमध्ये आम्ही रुग्णांना फक्त तात्पुरता आराम देण्यापेक्षा, आजाराच्या मुळापर्यंत पोहोचून त्यांच्या प्रकृतीनुसार उपचार करण्यावर भर देतो.

आयुर्वेद सोरायसिसकडे कसे पाहतो?

आधुनिक विज्ञानात सोरायसिसला 'ऑटोइम्यून डिसीज' (Autoimmune disease) मानले जाते. आयुर्वेदामध्ये याचे वर्णन 'कुष्ठरोग' (विशेषतः एककुष्ठ किंवा किटीभ) या अंतर्गत येते.

जेव्हा शरीरातील वात आणि कफ दोष प्रकुपित होतात आणि ते शरीरातील रक्त, मांस, आणि लसिका (Lymph) यांना दुष्ट करतात, तेव्हा त्वचेवर लालसर चट्टे येणे आणि खवले पडणे सुरू होते. याचाच अर्थ, रक्तदुष्टी (Impure blood) आणि शरीरात साठलेला 'आम' (Toxins) ही या आजाराची मुख्य कारणे आहेत.

सोरायसिसची मुख्य कारणे (हेतू)

आजाराचे मूळ शोधताना रुग्णांच्या दिनचर्येतील काही चुका प्रकर्षाने जाणवतात:

• विरुद्ध आहार: दूध आणि फळे (विशेषतः आंबट फळे), दूध आणि मासे, किंवा दूध आणि मीठ एकत्र खाण्याची सवय.

• अयोग्य पचन: खाल्लेले अन्न व्यवस्थित न पचता शरीरात 'आम' (Toxins) तयार होणे.

• चुकीची जीवनशैली: दिवसा झोपणे, रात्री उशिरापर्यंत जागरण करणे आणि वेळेवर न जेवणे.

• मानसिक ताण (Stress): सोरायसिस आणि मानसिक ताण यांचे अत्यंत जवळचे नाते आहे. ताणामुळे वात आणि पित्त दोष वेगाने वाढतात आणि आजार बळावतो.

ओज आयुर्वेद क्लिनिकमधील आमची उपचार पद्धती

सोरायसिसवर केवळ औषधे देऊन चालत नाही; त्याला शरीराच्या शुद्धीकरणाची आणि योग्य आहाराची जोड लागते. नाशिकच्या जुना आडगाव नाका, पंचवटी येथील आमच्या क्लिनिकमध्ये आम्ही खालील सूत्रांचा वापर करतो:

१. शोधन चिकित्सा (पंचकर्म)

शरीरातील विषारी घटक (Toxins) आणि दुष्ट दोष बाहेर काढल्याशिवाय त्वचारोग बरा होत नाही.

• वमन आणि विरेचन: शरीरातील अतिरिक्त कफ आणि पित्त बाहेर काढण्यासाठी ही अत्यंत प्रभावी पंचकर्मे आहेत.

• रक्तमोक्षण (जलौकावचारण): अशुद्ध रक्त शरीराबाहेर काढून त्वचेला त्वरित आराम देण्यासाठी आणि खाज थांबवण्यासाठी याचा उत्कृष्ट उपयोग होतो.

२. शमन चिकित्सा (औषधी उपचार)

दोष शुद्धीनंतर शरीरात उरलेल्या दोषांचे शमन करण्यासाठी आणि रक्ताची शुद्धी करण्यासाठी विशिष्ट आयुर्वेदिक वनस्पतींचा वापर केला जातो. खदीर, मंजिष्ठा, निंब, आणि सारिवा यांसारख्या वनस्पती त्वचेचे आरोग्य सुधारण्यास मदत करतात.

३. आहार आणि विहार (पथ्य)

आम्ही प्रत्येक रुग्णाला त्यांच्या प्रकृतीनुसार एक विशिष्ट 'पथ्य-अपथ्य' (Diet chart) बनवून देतो. पचनास हलका आहार घेणे, मसालेदार आणि आंबट-खारट पदार्थ टाळणे, आणि योगासने (विशेषतः प्राणायाम) यांचा समावेश उपचारात अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

डॉक्टरांचा सल्ला: सोरायसिस हा आजार लपवण्यासारखा किंवा घाबरून जाण्यासारखा नक्कीच नाही. योग्य वेळी, योग्य आयुर्वेदिक उपचार आणि पथ्यपालनाने यावर निश्चितपणे नियंत्रण मिळवता येते.

तुमच्या त्वचेचे आरोग्य ही तुमच्या शरीराच्या आतील स्वास्थ्याची आरसा आहे. त्यावर तात्पुरती मलमपट्टी करण्यापेक्षा, आयुर्वेद सोबत घेऊन मुळापासून उपचार करा.

— डॉ. प्रथमेश साबळे (M.D. Ayurveda)

ओज आयुर्वेद क्लिनिक, जुना आडगाव नाका, पंचवटी, नाशिक.